Çocuğu olmayanların son umudu olan tüp bebek, çiftlere her zaman çocuk vaat etmiyor. Ancak uzmanlara göre, bir kez tüp bebek yöntemi uygulayıp başarısız sonuç alanların durumu ümitsiz değil. Çünkü ileri tetkiklerle gebelik şansı birkaç kat artırılabiliyor.

Tüp bebek tedavisi başarısız olan çiftleri nasıl bir süreç bekliyor?

Eğer bir kez tüp bebek yöntemi uygulamış ve başarılı sonuç alamamışsak çok endişelenmiyoruz. Çünkü tekniğin ilk uygulamada başarı oranı, en iyi şartlarda yüzde 60.

Ancak iki kez ve daha çok tüp bebek uygulamasında iyi embriyolar verilmesine rağmen gebelik elde edilemiyorsa çeşitli testler yapıyoruz.

Hangi testler yapılır?

Öncelikle kadına ait nedenleri araştırıyoruz. Kadınlarda rahim içi yapışıklıklar, rahim içinde miyom veya polip gibi embriyonun tutunmasını engelleyen anormallikler var mı, bunları ortaya koymaya çalışıyoruz. Bu amaçla ultrasonografi eşliğinde rahim içine sıvı vererek rahim boşluğunun normal olup olmadığını kontrol ediyoruz. Bu basit ve hasta için ağrısız bir yöntemdir. Bu tür bozuklukları görmek için rahim filminden (HSG) de yararlanıyoruz.Ancak günümüzde ağrılı olması ve enfeksiyon gibi riskleri nedeniyle rahim filmi yerine histeroskopik inceleme daha çok tercih ediliyor.

Histeroskopik inceleme nedir?

Rahim içine yerleştirilen ufak bir kamera sistemiyle bize rahimi detaylı olarak inceleme şansı veriyor. Aynı zamanda rahim içindeki bozuklukları düzeltme kolaylığı getiriyor. Histeroskopi’yi tüp bebekte başarısız olmuş vakalarda çok sık kullanıyoruz. Ancak tecrübeli cerrahlar tarafından yapılmazsa riskler olabilir. Rahim duvarının incelmesi ve delinmesi gibi istenmeyen sonuçlara yol açabilir.

Başarısız tüp bebek uygulamalarında başka hangi faktörler etkili olabilir?

Embriyoların tutunmasını engelleyen bir diğer neden de, kadının tüplerindeki tıkanmaya bağlı olarak tüplerde sıvı birikmesidir. Tüplerde biriken sıvı rahim içine akarak embriyoların tutunmasını engeller veya gebelik oluştuğunda erken düşüklere yol açar. Hidrosalpenks dediğimiz bu durum ultrasonografi ile belirlenebilir.Rahim filmi çekerek veya laparoskopi yaparak bu sorunun boyutlarını daha net ortaya koymak ve tedavi etmek mümkün. Bu durumda tüplerin laparoskopi ile çıkarılması veya rahimle birleştiği noktadan bağlanması başarı şansını belirgin oranda artırır. Laparoskopi kadında göbek deliği altından optik bir cihazla karın içine girilerek yapılan incelemedir. Tıpkı histeroskopide olduğu gibi zamanda operasyon yapma şansı verir.Tüplerde sıvı toplanması kadında tüp bebek şansını azaltan en önemli ve en sık görülen nedenlerden biridir.

Hormonal bozukluklarda sebep olabilir mi?

Evet. Hormonal bozukluklar embriyo gelişimini ve embriyonun rahimde tutunmasını engeller. Tiroid bezi hastalıkları, beyinde hipofizden salgılanan süt hormonu (prolaktin) artışı önemli. Kanda bakılan hormon seviyeleriyle bu bozukluklar tanımlanabilir. Polikistik over hastalığı ve yol açabildiği insülin hormonu artışı gebe kalmayı zorlaştırır, düşüklere yol açabilir. Bu amaçla insülin direncini azaltan şeker hastalığı ilaçları verilerek gebelik şansı artırılabilir.

Şiddetli erkek kısırlığında hangi yeni testler yapılıyor?

Öncelikle spermin baş kısmında yer alan DNA bölgesine yönelik testler son zamanlarda değer kazandı. Burada hasar olup olmadığını araştırıyoruz. Çünkü şiddetli hasar olan spermlerle döllenen yumurtalardan iyi embriyolar gelişemiyor. Özellikle döllenme sonrası 3,4 ve 5’inci günlerdeki embriyo gelişimi yavaşlayabiliyor veya duraklayabiliyor. İşte bu hasarı gösterebilmek için Tunnel test denilen bir test uyguluyoruz.

Bu test spermdeki hasarı nasıl gösteriyor?

Tunnel test, tüp bebekte kötü embriyo gelişimi varsa, erkeğin spermleri uygun sayı, hareketlilik ve şekilde değilse yapılır. Araştırmalar, yüksek DNA bozukluğu durumunda embriyo gelişiminin kötü yönde etkilendiğini ortaya koyuyor. Bu durum gebelik şansını olumsuz etkiliyor. Tunnel test spermin DNA bütünlüğünü anlamak ve böylece gebe kalma potansiyelini tahmin etmek amacıyla kullanılıyor. Meni spermlerinde yüksek DNA bozukluğu görülen vakalarda testisten elde edilen spermler kullanılabiliyor. Tunnel test mikroenjeksiyon yapılacak vakalarda daha çok sperm ve yumurtanın vücut içinde kendi kendine döllenip döllenmeyeceğini tahmin için kullanılıyor.............

Tüp Bebek, Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Prof.Dr.Semra Kahraman