Ovülasyondan sonra salgılanan pregesteron hormonu ısı arttırıcıdır. Yeni vücut ısısını 0,2 C ile 0,5 C arasında yükseltir ve bir sonraki menstrüasyona kadar yüksek ısıda tutar. Bu yükselişe termalleşme denir ve bu da bazal vücut ısısı yönteminin temelidir. Ovülasyon denime, vücut ısısını izleyerek saptanabilir.
Cinsel perhiz, menstrüel kanamanın ilk gününden, ısı artışının saptandığı 3. günün sonuna dek sürdürülmelidir. Isı çizgisinin üstünde 3 ısı kaydedene kadar beklenmelidir. Bir sonraki menstrüel kanama başlayana kadar cinsel perhize ara verilir.

BAZAL vücut ısısı vajina içerisinden ya da anüsten her sabah yataktan kalkmadan ölçülerek kaydedilir. Yumurtanın oluşumundan 24 – 36 saat öncesinde vücut ısısı bir miktar düşer. Bu nokta genellikle atlanmaktadır. Fakat sonra artarak geri kalan süre içinde sürekli yüksek kalır. Isının artımından sonra gelen üçüncü gün genellikle döllenebilir devrenin atlatıldığını gösterir. Vücut ısısının ölçülmesinden önce kadının hiç bir etkinlik göstermemesi gerekmektedir. Genellikle bir takım yanılgılar ölçümdeki en ufak bir hata hatalı değerlendirmelere dolayısı ile gebeliğe yol açmaktadır. Kadınların büyük çoğunluğunda adet zamanları düzensiz olduğundan yumurtlama zamanı her zaman kolayca belirlenmemektedir.
Bulaşıcı bir hastalığa soğuk algınlığına bağlı olan bir takım ateş yükselmeleri de yanlışlıkla vücut ısısının yumurtlama zamanındaki artımıyla karıştırabilir.

Bu yöntem tek başına kullanılmamalıdır. Servikalmukus ve/veya servikal palpasyon (elle muayene) yöntemleri ile birlikte kullanılmalıdır.